การถือศีลอดสะท้อนหลักการความเท่าเทียม ไม่เลือกความยากดีมีจน ความสำนึกต่อความหิวโหย การแบ่งปันช่วยเหลือเอื้ออาทรที่มนุษย์พึงมีต่อกัน

อย่างไรก็ตามก็มีการกำหนดข้อยกเว้นในการถือศีลอด หากมีเหตุจำเป็น ดังนี้

๑. คนป่วยมากจนไม่สามารถถือศีลอดทั้งวัน  

๒. หญิงมีประจำเดือนหรือมีเลือดหลังคลอดบุตร  

๓. คนเดินทางไกล  

๔. หญิงที่มีครรภ์ ซึ่งมีอาการว่าถ้าถือศีลอดจะเป็นอันตรายแก่ตนหรือบุตรในท้อง

๕. คนแก่มากหรือป่วยจนรักษาไม่หาย 

    กรณีที่ ๑-๓ ต้องชดใช้ภายหลัง  

    กรณีที่ ๔ ต้องชดใช้ภายหลัง และแจกอาหารตามจำนวนวันที่ขาดไป วันละ ๑ ทะนาน ถ้าหากไม่ชดใช้จนล่วงเข้าปีที่ ๒ ต้องแจกอาหารวันละ ๒ ทะนาน และทวีขึ้นเรื่อยๆ ไป 

    กรณีที่ ๕ ไม่ต้องชดใช้การถือศีลอด แต่ต้องแจกอาหารในอัตราเดียวกับหญิงมีครรภ์ 

ผู้ไม่ถือศีลอดชดใช้

    ผู้ที่ขาดศีลอดและยังไม่ได้ชดใช้ ทั้งๆ ที่มีร่างกายแข็งแรงแล้ว ต้องเสียค่าปรับ (ฟิดยะฮ์) คือแจกอาหารให้คนยากจน ๑ ทะนานต่อการขาดศีลอด ๑ วัน หากไม่ชดใช้จนเข้าสู่ปีที่ ๒ ก็ต้องแจกอาหารวันละ ๒ ทะนานต่อการขาดศีลอด ๑ วัน และเพิ่มค่าปรับในอัตรานี้ไปเรื่อยๆ 

ผู้ที่ร่วมประเวณีในเวลากลางวันขณะที่ถือศีลอด ถือเป็นบาปหนักและมีผลให้

๑. การถือศีลอดของเขาเสียไป

๒. ต้องถือศีลอดชดใช้

๓. ต้องจ่ายค่าทดแทนด้วยการปล่อยทาส ถ้าทำไม่ได้ก็ให้ถือศีลอด ๒ เดือนติดๆ กัน โดยไม่ขาดเลย

๔. ถ้าถือศีลอดที่กล่าวไม่ได้ก็ให้แจกอาหาร ๖๐ ทะนานแก่คนยากจนอนาถา

การเฉลิมฉลองหลังจากการถือศีลอดมาตลอดทั้งเดือนรอมฎอนในวันอีฎิ้ลฟิตรินั้น ถือเป็นวันแห่งความรื่นเริง วันแห่งความสุข วันแห่งการเฉลิมฉลอง คนที่อยู่ห่างไกลนิยมเดินทางกลับภูมิลำเนาเพื่อพบปะครอบครัวและเครือญาติ 

พี่ทำนุ เหล็งขยัน ประธานชุมชนมัสยิดบ้านตึกดิน ชุมชนมุสลิมชานพระนคร ให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับวันอีดิ้ลฟิตรี่ว่า “พี่น้องมุสลิมจะขอมาอัฟต่อกัน มาอัฟคือขอโทษขออภัย ที่ทำไม่ดีพูดจาไม่ตั้งใจทำให้เสียชื่อหรืออับอายใส่ร้ายป้ายสโดยไม่ได้ตั้งใจ”

“งานเมาว์ลิดนบี” เป็นวันแห่งการยกย่องวันเกิดท่านนบีมูฮัมหมัด(ซ.ล.) คำว่า”เมาว์ลิด”เป็นภาษาอาหรับแปลว่า เกิด ที่เกิด หรือวันเกิด ซึ่งหมายถึงวันเกิดของท่านนบีมูฮัมหมัด(ซ.ล.) ตรงกับวันที่ 12 เดือนรอบิอุลเอาวัล หรือเดือนที่ 3 ตามปฏิทินอิสลาม ชาวมุสลิมสามารถเลือกวันใดวันหนึ่งในเดือน3 จัดงานบุญเพื่อระลึกถึงท่านนบีมูฮัมหมัด(ซ.ล.)

      กิจกรรมในงานเมาลิดได้แก่ การอัญเชิญคัมภีร์อัล-กุรอาน การกล่าวสรรเสริญ(อ่านซางี)เพื่อระลึกถึงท่านนบี(ซ.ล.)ประกวดเพลงอนาซีด (เพลงสรรเสริญคุณธรรม) แข่งขันตอบปัญหาของนักเรียน การแสดงนิทรรศการ การออกร้าน เป็นต้น
สำหรับสถานที่จัดงานก็เลือกเอาบริเวณที่กว้างขวางจุคนได้มาก มีการประดับตกแต่งซุ้มประตู และบริเวณด้วยแสงสีสวยงาม
ส่วนงานเมาลิดระดับท้องถิ่น ก็มีการจัดกันตามปอเนาะบ้างมัสยิดบ้าง ซึ่งก็จัดฉลองกันทั่วไป ในงานนอกจากมีกิจกรรมทางศาสนาแล้ว ยังมีการเลี้ยงอาหารแก่ผู้ที่ไปร่วมงานด้วย
ทั้งงานเมาลิดกลางและงานย่อย จะมีมุสลิมไปเที่ยวพบปะสังสรรค์ ฟังบรรยายธรรม และร่วมรำลึก ถึงท่านศาสดานบีมุหัมมัด (ศ็อล) กันอย่างล้นหลาม

สำหรับบางพื้นที่ก็มีการจัดงานเมาลิดที่บ้าน เชิญชวนให้บรรดาเพื่อนบ้าน คนในชุมชนมาร่วมอ่านอัลกุรอาน กล่าวซางี และร่วมรับประทานอาหาร พร้อมทั้งแจกจ่ายอาหารให้กับคนยากไร้อีกด้วย

     ความเป็นมาของการกวนข้าวอาซูรอ หรือกวนขนมอาซูรอสืบเนื่องจากได้เกิดน้ำท่วมใหญ่ในสมัยนบี นุฮ (อล) ทำให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สิน ไร่นาของประชาชนและสาวกของนบีนุฮ (อล) และคนทั่วไปอดอาหาร นบีนุฮ (อล) จึงประกาศให้ผู้ที่มีสิ่งของเหลือพอจะรับประทานได้ ให้เอามากองรวมกัน และให้เอาของเหล่านั้นมากวนเข้าด้วยกัน เพื่อให้ทุกคนได้รับประทานอาหารกันโดยทั่วหน้า

     การกวนข้าวอาซูรอ (ขนมอาซูรอ) เป็นประเพณีท้องถิ่นของชาวไทยมุสลิมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ คำว่า อาซูรอ เป็นภาษาอาหรับ แปลว่า การผสม การรวมกัน คือการนำสิ่งของที่รับประทานได้หลายสิ่งหลายอย่างมากวนรวมกัน มีทั้งชนิดคาวและหวาน การกวนข้าวอาซูรอจะใช้คนในหมู่บ้านมาช่วยกันคนละไม้คนละมือ เพื่อความสามัคคีและสร้างความพร้อมเพรียงเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน อันมีผลต่อการอยู่ร่วมกันของสังคมอย่างมีความสุข ก่อนจะแจกจ่ายให้รับประทานกัน เจ้าภาพจะเชิญบุคคลที่นับถือของชุมชนขึ้นมากล่าวขอพร (ดูอา) ก่อน จึงจะแจกให้คนทั่วไปรับประทานกัน

  บริเวณเทศบาลเมืองยะลา จัดขึ้นในเดือนพฤษภาคม ในงานมีขบวนแห่ศาล เจ้าพ่อหลักเมืองจำลอง การออกร้านจำหน่ายสินค้าและผลิตภัณฑ์ของส่วนราชการ นิทรรศการและมหรสพการแสดงพื้นบ้าน

ความสำคัญ

         งานแข่งขันนกเขาชวาเสียงอาเซียนของจังหวัดยะลานับเป็นกิจกรรมระดับชาติกิจกรรมหนึ่งที่นอกจากจะเป็นสื่อมิตรภาพที่สามารถเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างคนต่างเชื้อชาติ ศาสนา ฐานะ ทั้งในประเทศ และต่างประเทศ โดยเฉพาะในภูมิภาคอาเซียน ได้สร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างประเทศ ตลอดจนก่อให้เกิดความรัก ความเข้าใจและความร่วมมือซึ่งกันและกันแล้ว กิจกรรมดังกล่าวยังช่วยเสริมสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนในท้องถิ่น ทำให้เศรษฐกิจของภาคใต้ดีขึ้น ชาวบ้านหลายครอบครัวมีรายได้จากการผสมนกเขาชวาขายจนสามารถสร้างบ้านใหม่ สามารถซื้อรถกระบะสำหรับบรรทุกนกเขาชวาไปขายต่างถิ่นได้ ส่วนผู้มีฝีมือก็ประดิษฐ์กรงนกเขาชวาออกขายได้ราคาดีตามความประณีตของฝีมือ หลายคนเปลี่ยนอาชีพจากการทำเฟอร์นิเจอร์มาทำกรงนกเขาชวาขาย บางคนเป็นข้าราชการแต่ทำเป็นอาชีพเสริม ช่างตัดเย็บเสื้อผ้าหลายคนเปลี่ยนมาเย็บผ้าคลุมกรงนกเขาชวาเสียง ซึ่งมีรายได้มากกว่าตัดเย็บเสื้อผ้าหลายเท่า นอกจากนี้ในช่วงฤดูกาลของการจัดการแข่งขัน ร้านอาหาร ภัตตาคาร โรงแรม จะมีรายได้เพิ่มขึ้นจากผู้คนทั่วทุกสารทิศทั้งในและต่างประเทศ ทำให้ประชาชนในท้องถิ่นมีรายได้เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะจังหวัดยะลาและจังหวัดใกล้เคียง นับได้ว่านกเขาชวาเสียง และการจัดงานแข่งขันนกเขาชวาเสียงอาเซียนของจังหวัดยะลา มีบทบาทในการช่วยพัฒนาเศรษฐกิจของชาวบ้านในท้องถิ่นและประเทศชาติได้เป็นอย่างดีตลอดจนได้เสริมสร้างความรักสามัคคีให้เกิดขึ้นระหว่างคนในชาติและกลุ่มประเทศในอาเซียนอีกด้วย นอกจากนี้คณะกรรมการจัดการแข่งขันได้นำรายได้จากการจัดกิจกรรมดังกล่าวมอบเป็นทุนการศึกษาให้กับนักเรียนในโรงเรียนสังกัดเทศบาลที่ยากจน และทุนการศึกษาการสอบแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกชิงทุนนกเขาชวาอาเซียน ให้กับสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดยะลาเป็นประจำทุกปี

ลักษณะนกเขาชวาที่นิยมเลี้ยงเพื่อแข่งขัน
นักเลงนกเขาชวาจะไม่นิยมเรียกคำลักษณะนามของนกเขาชวาว่า "ตัว" แต่จะนิยมใช้คำลักษณะนามว่า "นก" แทน เป็นการยกย่องตามความเชื่อถือของคนโบราณ ที่ถือว่านกเขาชวาเป็นนกที่ให้โชคให้ลาภ และถ้านกเขาชวาลักษณะไม่ดีก็จะให้โทษด้วย ไม่เหมือนนกชนิดอื่นที่เลี้ยงไว้ดูเล่นเพียงอย่างเดียว ซึ่งนกชนิดอื่นเรียกคำลักษณะนามว่า "ตัว" ได้ แต่นกเขาชวามักต้องเรียก "นก" เสมอ เช่น "นกเขาชวา ๑๐ นก" เป็นต้น